Στρες και έντερο: Πώς συνδέονται;

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) γνωστό και ως σπαστική κολίτιδα αποτελεί την πιο συχνή λειτουργική διαταραχή του πεπτικού συστήματος. Χαρακτηρίζεται από την παρουσία κοιλιακού πόνου, σε συνδυασμό με αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου, όπως διάρροια ή δυσκοιλιότητα, σε ασθενείς που δεν έχουν παθολογικά ευρήματα από το διαγνωστικό έλεγχο που υποβάλλονται.

Η πάθηση αυτή αφορά στην πλειοψηφία των επισκέψεων σε γαστρεντερολογικά ιατρεία στο Δυτικό κόσμο, ενώ είναι συχνότερη σε νέους ενήλικες και γυναίκες. Το ακριβές αίτιο του ΣΕΕ δεν είναι γνωστό, ενώ πολλοί παράγοντες έχουν ενοχοποιηθεί για την παθογένεσή του με το stress να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους από αυτούς.

Η διαταραχή της επικοινωνίας μεταξύ του εντέρου και του εγκεφάλου σε συνδυασμό με διαιτητικούς παράγοντες και μεταβολές του εντερικού μικροβιώματος επηρεάζουν την κινητικότητα και την αισθητικότητα του εντέρου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο ασθενής να αισθάνεται πόνο και να διαταράσσονται οι κενώσεις του. Επιπλέον, τα εξωτερικά ερεθίσματα που προκαλούν stress οδηγούν σε διαταραχές του ύπνου, σε αγχώδη διαταραχή και ευερεθιστότητα και σε σχέση με το έντερο εκδηλώνονται ως υποτροπή και επιδείνωση των συμπτωμάτων του ΣΕΕ. Παράλληλα, σε «αγχώδεις» ασθενείς παρατηρείται συχνότερα σπλαγχνική υπερευαισθησία, δηλαδή εκδήλωση συμπτωμάτων άγχους μετά από έκθεση σε φυσιολογικά ερεθίσματα, όπως μετά από λήψη διαφόρων τροφών.

Ειδικότερα για το μικροβίωμα υπάρχουν τελευταία πολλές εξελίξεις. Πιο συγκεκριμένα, η εντερική μικροχλωρίδα επικοινωνεί αμφίδρομα με τον εγκέφαλο μέσω νευρικών, ενδοκρινολογικών και ανοσολογικών οδών με σημαντικές επιπτώσεις στη συμπεριφορά, στη δημιουργία άγχους και στην ανάδυση χρόνιου πόνου. Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες το ΣΕΕ έχει συσχετιστεί με διαταραχές στην εντερική μικροχλωρίδα, ενώ υπάρχουν ενθαρρυντικά στοιχεία ότι τα προβιοτικά βοηθούν στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων του ΣΕΕ. Η χορήγηση προβιοτικών φαίνεται ότι προκαλεί αλλαγές στην επεξεργασία των συναισθημάτων από τον εγκέφαλο επιδρώντας στις εγκεφαλικές συνάψεις και στα κέντρα του συναισθήματος.

Συμπερασματικά, το stress και το ΣΕΕ και συχνά συνυπάρχουν και η σχέση τους είναι αμφίδρομη. Οποιαδήποτε μεταβολή στη μικροχλωρίδα του εντέρου παίζει σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση των δύο αυτών καταστάσεων και τα προβιοτικά ολοένα και περισσότερο φαίνεται να αποτελούν μια πολλά υποσχόμενη θεραπεία.

Συγγραφή: Θεόδωρος Εμμανουήλ

Επιμέλεια: Λάζαρος Δ. Λαζαρίδης

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Van Oudenhove L, Crowell MD, Drossman DA, Halpert AD, Keefer L, Lackner JM, Murphy TB, Naliboff BD, Levy RL. Biopsychosocial Aspects of Functional Gastrointestinal Disorders. Gastroenterology. 2016 Feb 18:S0016-5085(16)00218-3
2. Mearin F, Lacy BE, Chang L, Chey WD, Lembo AJ, Simren M, Spiller R. Bowel Disorders. Gastroenterology. 2016 Feb 18:S0016-5085(16)00222-5
3. Cryan JF, Dinan TG. Mind-altering microorganisms: the impact of the gut microbiota on brain and behaviour. 2012 Oct;13(10):701-12
4. Clarke G, Cryan JF, Dinan TG, Quigley EM. Review article: probiotics for the treatment of irritable bowel syndrome–focus on lactic acid bacteria. Aliment PharmacolTher. 2012 Feb;35(4):403-13